سؤالات متداول در مصاحبه دکتری: راهنمای جامع
از آنجایی که مصاحبه دکتری دانشگاههای سراسری به صورت جداگانه برگزار میشود و داوطلبان باید به دانشگاه مربوطه مراجعه کنند، ممکن است اساتید هر دانشگاه معیارهای خاص خود را برای مصاحبه داشته باشند و نمیتوان به طور قطعی در مورد سؤالات مصاحبه هر دانشگاه صحبت کرد. با این حال، تجربه نشان داده است که برخی پرسشها در جلسات مصاحبه دکتری متداولتر هستند. در ادامه به این پرسش که “در مصاحبه دکتری چه سؤالاتی میپرسند؟” پاسخ داده شده است:
۱. معرفی خود و هدف از تحصیل در مقطع دکتری
به احتمال زیاد، در ابتدای جلسه مصاحبه از داوطلبان خواسته میشود که خود را به طور مختصر معرفی کرده و انگیزه خود از ادامه تحصیل در مقطع دکتری را بیان کنند. در جلسه مصاحبه دکتری، داوطلبان باید آمادگی داشته باشند تا توضیحی قانعکننده از اهدافشان برای ادامه تحصیل در این مقطع ارائه دهند. علاوه بر این، ممکن است از داوطلبان در مورد دانشگاه محل تحصیل دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد و معدل آنها سؤالاتی پرسیده شود.
۲. پرسش از پایاننامه کارشناسی ارشد داوطلب
از آنجایی که به احتمال فراوان یک یا چند سؤال از پایاننامه کارشناسی ارشد داوطلبان در جلسه مصاحبه دکتری پرسیده میشود، تسلط بر پایاننامه برای داوطلبان دکتری اهمیت زیادی دارد. در صورت سؤال درباره موضوع پایاننامه، عنوان پایاننامه و کلیات آن را به طور خلاصه و شفاف توضیح دهید. همچنین ممکن است اساتید درباره روش تحقیق پایاننامه، مقالات استخراجشده از پایاننامه و منابعی که در پایاننامه به آنها ارجاع داده شده، سؤال کنند که داوطلبان باید تسلط کامل خود را بر این موارد نشان دهند.
۳. پرسش از سوابق پژوهشی و علمی داوطلب
فعالیتهای پژوهشی نظیر چاپ مقاله علمی-پژوهشی و علمی-ترویجی در نشریات معتبر، گواهی ثبت اختراع، شرکت در کنفرانسهای داخلی و خارجی و ارائه مقاله در این کنفرانسها، و تألیف کتاب، امتیاز زیادی را در مصاحبه دکتری به خود اختصاص میدهند. به دلیل بالا بودن تأثیر مقاله در مصاحبه دکتری، در صورتی که سابقه فعالیت در هر یک از زمینههای فوق را دارید، باید مدارک و مستندات آن را در روز مصاحبه به همراه داشته و در صورت پرسش اساتید در مورد سوابق پژوهشی خود توضیح دهید.
۴. پاسخ دادن به سؤالات به زبان انگلیسی
داوطلبانی که مدرک زبان معتبر همچون آزمون MSRT، آزمون TOLIMO، تافل و … را داشته باشند، بسته به نمره آزمون خود، تمام یا بخشی از امتیاز مربوط به مدرک زبان را در جلسه مصاحبه کسب میکنند. علاوه بر این، ممکن است اساتید با روشهای مختلف نظیر مکالمه به زبان انگلیسی با داوطلب، پرسیدن معنی لغات تخصصی رشته تحصیلی و یا دادن یک مقاله علمی به زبان انگلیسی به داوطلب و درخواست خواندن و ترجمه آن، دانش زبان انگلیسی داوطلبان را مورد سنجش قرار دهند.
۵. سؤال از دروس تخصصی رشته تحصیلی
امکان دارد اساتید مصاحبهکننده در مورد موضوعات مهم دروس تخصصی رشته تحصیلی از داوطلب سؤالاتی بپرسند تا میزان تسلط آنها به این موضوعات را بسنجند. داوطلبانی که دروس تخصصی را برای آزمون کتبی دکتری به خوبی مطالعه کردهاند، معمولاً در این زمینه مشکلی نداشته و میتوانند به سؤالات پاسخ صحیح دهند.
۶. زمینه پژوهشی مورد علاقه در مقطع دکتری
در روز مصاحبه ممکن است در مورد زمینه پژوهشی مورد علاقه داوطلبان و اینکه قصد دارند چه موضوعی را به عنوان موضوع رساله دکتری خود انتخاب کنند، سؤالاتی پرسیده شود. اساتید معمولاً ترجیح میدهند که زمینه پژوهشی داوطلب به تخصص آنها نزدیک باشد تا بتوانند به عنوان استاد راهنما با داوطلب مورد نظر همکاری داشته باشند. در صورت روبرو شدن با چنین سؤالاتی، داوطلبان بهتر است ضمن بیان کردن زمینههای مورد علاقه خود، در برابر پیشنهاد موضوعات جدید از سوی اساتید انعطاف نشان دهند.
۷. سؤالات عمومی
علاوه بر سؤالات مصاحبه دکتری که تا اینجا برشمرده شد، مصاحبهکنندگان جهت آشنایی بیشتر با داوطلبان ممکن است سؤالات گوناگونی از آنها بپرسند که برخی از این موضوعات عبارتند از:
- شاغل بودن داوطلب: اساتید معمولاً ترجیح میدهند که دانشجوی مقطع دکتری بتواند به طور تمام وقت در این مقطع مشغول به تحصیل باشد و در طول تحصیل شاغل نباشد.
- وضعیت مالی داوطلب: معمولاً در دورههای شهریهپرداز، یکی از عوامل مهمی که در ادامه تحصیل دانشجویان تأثیر میگذارد، وضعیت مالی آنها بوده که باید توانایی پرداخت هزینه تحصیل در مقطع دکتری را داشته باشند.
- اولویت انتخابهای داوطلب: احتمال دارد در روز مصاحبه در مورد اولویتبندی انتخاب رشته داوطلب و اینکه به چه ترتیبی دانشگاهها را انتخاب کرده و دلایل ترجیح دانشگاههای دیگر، سؤال شود.
سؤالات تخصصی در مصاحبه دکتری
با توجه به اینکه سازمان سنجش آموزش کشور آزمون کتبی دکتری را برگزار میکند، اساتید مصاحبهکننده در مرحله دوم این آزمون، رویکردهای متفاوتی را در پیش میگیرند.
در برخی دانشگاهها، آزمون کتبی مجزایی برای سنجش دانش تخصصی داوطلبان برگزار میشود. در دانشگاههای دیگر، تنها به طرح سؤالات تخصصی در مصاحبه شفاهی بسنده میکنند. البته، برخی دانشگاهها نیز برگزاری آزمون کتبی سازمان سنجش را برای سنجش سطح دانش تخصصی داوطلبان کافی میدانند و در مصاحبه، دیگر سؤال تخصصی مطرح نمیکنند.
آزمون کتبی برگزار شده توسط دانشگاهها در مصاحبه دکتری
گاهی اوقات، برخی دانشگاهها، فارغ از آزمون کتبی که توسط سازمان سنجش برگزار میشود، خودشان اقدام به برگزاری آزمون کتبی میکنند. این آزمونها ممکن است به شیوههای متفاوتی برگزار شوند:
- اعلام منابع و برگزاری آزمون: دانشگاه از قبل اعلام میکند که آزمون کتبی برگزار میشود و منابعی که سؤالات از آنها طراحی میشوند را نیز مشخص میکند.
- اعلام سرفصلها بدون منبع: دانشگاه تنها به اعلام سرفصلها بسنده کرده و منبع مشخصی برای آزمون کتبی ارائه نمیدهد.
- بدون اعلام منبع و سرفصل: ممکن است دانشگاه برگزاری آزمون کتبی را اعلام کند، اما هیچ منبع یا حتی سرفصل مشخصی را اعلام نکند.
- برگزاری بدون اطلاع قبلی: در شکلی دیگر، ممکن است برگزاری آزمون کتبی توسط دانشگاه بدون اعلام قبلی صورت گیرد.
تأثیر این آزمون کتبی در مصاحبه دکتری نیز به اشکال مختلفی است. برخی دانشگاهها آزمون کتبی را برای غربالگری داوطلبان جهت حضور در مصاحبه دکتری برگزار میکنند؛ به این صورت که فقط داوطلبانی که نمره مشخصی در آزمون کتبی کسب کنند، میتوانند در مصاحبه شفاهی شرکت کنند. در مقابل، برخی دانشگاهها مجموع نمره مصاحبه شفاهی و آزمون کتبی برگزار شده توسط خودشان را به عنوان نمره مصاحبه به سازمان سنجش اعلام میکنند.
